Siz içeri girmediňiz, Agzamyz bol !


NextTM hödürleýar

Halanan ýazgylar

Baş Sahypa » Geňeş
Toýlarda hemişe atlarymyz özsün!
Ýazylan wagty: 08 мая 2014 Ýazan NEXTTM
                 Toýlarda hemişe atlarymyz özsün!

Dünýä ýüzindäki atlaryň ösmeginde, kämilleşmeginde türkmen ahalteke bedewleriniň bitiren hyzmaty, görkezýän göreldesi çäksizdir. At türkmeniň yrsgal-berekediniň altyn ruhynyň , bagtyýar durmuşynyň nusgasyna, lezzetli ýaşaýyşynyň nyşanyna öwrüldi. Ol biziň Berkarar döwletimiz Türkmenistany bezeýär.

Bedewlerimiziň ajaýypdan näzik owadanlygynda, duýgyrlygynda, ýüwükliginde, mähribanlygynda, azan-aladalarynyň miwesi bardyr. Olaryň bu ajaýyp atlary ösdürip ýetişdirmekde, terbiýelemekde, biziň döwrümize ýetirmekde bitiren hyzmatynyň çeni çägi ýokdur. Pederlerimiziň  bedewlere ümbilez çaga sereden kimin garapdyrlar. “Görogly” şadessanynda şeýle bir sahyn bar; biz ony gysgaldyp alýarys.

Jygaly beg ertir namazyny okap bolup, uzyn gün ylgar halys bolan agtygy Göroglyny turuzýar.
        -Oglum, seniň baýtalyň bir at dogýar, men öten agşam düýşümde gördim. Özi hem ol at aýda bir ýaşaýar. Baýtalyňy bakyp-bejerseň seýisle-de geziberersiň. Ol adam nazary düşmedik ýerde gezmeli. Günlerde bir gün tazyň çagasy ýaly bir zar doguldy, Görogly ony gizläp atasyna ýüzlendi:
          -Ata, bu kyrk ýyldanam adam götermeýär.
        - Howlukma oglum, basym şaýat bolarsyň. Bir ýerküme gaz, üstüni gaýym basyryp, taýyňy ýeriň beýinde kyrk günläp bak.

         Kyrkylanjy gün Jygalbeg taýy synlap:
         -Ýerkümäniň bir ýerinden gün düşpdir oglum, sen şol yş düşen ýeri gaýym basdyr-da, şonda kemi galmaz-diýdi.
           Şol wakadan esli wagt geçeden soň Görogly agşam taýyny görip, bagty hoş bolup, atasyna ýüzlendi:
           Bedew atyň tarypyny aýdaly,
            Her hünäri üç ýaşynda bellidir...
        
 Şol günden soň Görogly atyny janyndan eziz görip,  otursa-tursa onuň tarypyny ýetirdi.
                             Bedewiň asly behişden,
                             Berekella, Gyrat saňa!
                             Nalyň tyldan, kümüşden,
                              Berekella, Gyrat saňa!
                              Haýkyrar sen her ýan bakyp,
                              Dart aýgny ýere dikip,
                              Derýaýy-Nillerden bakyp,
                                                                        
                               Berekella, Gyýrat saňa!
                               Owsun urup, çag bolar sen,
                                Jeren gaçsa, tiz ozar sen,
                                Gelin-gyz dek sallanar sen,
                                Berekella, Gyrat saňa!
                                Görogly geldi jahana,
                                Sen ertir meni mekana, 
                               Bermenem Rum, Ispihana,
                               Berekella, Gyýrat saňa!
     
            Türkmen bedewiniň halkymyzyň, esasan-da ýaşlarymyzyň, geljekki nesilllerimiziň ata Watanymyza, milli ýörelgelerimize söýgisini, buýsanjyny artdyrmaga, synmaz ynamyň, maksada okgunlygynyň, halallygynyň kemala gelmegine täsiri bimeçwerdir.
                    Halkymda bir yrym bar,
                    “At agnasa, bolar taý”
                     Şan- şöhratym bedewim,
                     Äleme ýaň salsyn goý!-
diýip, şahyr arzuw edýär.
        
 Türkmen bedewleriniň tarypyny nusgawy şahyrymyz öz setirlerinde belläpdir:
                        At gazanar goç ýigidiň
                        Owal bedew  aty gerek.
                         Gelene garşy çykmaga, 
                         Ýagşy muhupbeti gerek.
                         Mert gerek jepa çekmäge,
                         At gerek dere sökmäge,
                          Supra ýaýyp, nan dökmäge
                          Köňlüniň hümmeti gerek. 

diýip, akyldar atamyz Magtymguly ýazandyr. Ol:
                       “Ýigidiň dünýäde üçdür myrady:
                         Mahbup gerek,ýarag gerek,at ýagşy”  diýip,
öz döwriniň goç ýigidine gerek bolan zerurlyklaryň biri hökiminde bedewi getirýär.
 
  Döwletýar şahyr bolsa şeýle belleýär:
                           Owal başda bu dünýäge gelmäge,
                            Bir ata aşygam, bir-de gözele.
                            Jäht ediban dünýä nazr salmaga,
                             Bit ata aşyga, bir-de gözele.
     
  Watançy şahyr Seýitnazar Seýidiniň:
                             Dal bedew ýigidi ýetir myrada,
                             Ajap hoş görkezer ýakyna, ýada,
                             Bilseniz, ýaranlar, öter dünýäde,
                              Döwletli döwrandyr üsti bedewiň.
                              Bedew münen hassa bolsa sag olar,
                              Çeşme hyra olar, keýpi çag olar,
                              Köňli hup açylan täze bag olar,
                              Gunça-gülistandyr üsti bedewiň.
diýip setirleri ajaýyp atlarymyzyň gadyr gymmatyny belende çykarýar.
 Magrupy:
                              Berse hanlar ýüz-müň tümen, 
                              Sata bilmez seni münen,
                              Ak ýol kibi gyr-u-semen,
                              Çekilen bir hatdyr bedew.

diýip waspyny ýetirse,Mollanepes şahyr:
                 Ata-babaňy aýtsam, düldüliň öz ogly sen,
                 Ene-mamaňyzy aýtsam, jenneti-reýhan güli sen,
                 Häsiýetiňyn aýtsam, söýetiň söýgüli sen,
                 Akylly adam, jynsy haýwan, keseri dana bedew.
                 
                  Käkilik deý ýorgalap, boz bolaman deý bakyşyny,
                  Misli destan deý, misli jeren deý bökişiniň,
                  Ýola düşseň, ýorgalaýşyň käkilik deý sekişiň,
                  Ýoldaşa haýbat urar, üýşilse meýdana bedew.
 
 diýip onuň şanyna jayp setirleri bagyşlaýar.
        
Bu günki şahyr bolsa:
                    Arzuw meň şeýle bedew-ýeňişler,
                    Diýarymda has köpelsin, kişňesin.
                    Seçsin mydam jomart, mährem eneler,
                    Taýlar içre kersen doly pişmesin. 
diýip, ýagşy arzuwlar edýär. Bizem oňa goşylyp, “toýlarda, baýramlarda, goý, hemişe atyňyz ozsun!” diýesim gelýär.  
                    
Hudaýberdi Bäşimow.
Türkmenistanyň at gazanan medeniýet işgäri.

   

Okalan sany: 1956   Jogaplar: ( 1 )

Sasoltan
08 мая 2014

Makala gowy ýazylypdyr, ýöne mümkin bolsa sözbaşydaky ýalňyşlygy düzediň. (ö) däl-de (o) bolmaly.


О сайте   Техподдержка   Правила   Помощь
©2012-2015 NextTM.com
 
Sahypaň ýüklenen wagty 0,05635 sek. ýüklenen baýt: 46801